छोटे आंबे गळण्याची कारणे आणि उपाय | आंबा गळ थांबवण्यासाठी फवारणी व संपूर्ण व्यवस्थापन
आंबा हे भारतातील अत्यंत महत्त्वाचे फळपीक आहे. महाराष्ट्रात विशेषतः कोकण, मराठवाडा आणि पश्चिम महाराष्ट्र भागात मोठ्या प्रमाणात आंब्याची लागवड होते. पण अनेक वेळा छोट्या अवस्थेत आंबे गळणे (fruit drop) ही समस्या शेतकऱ्यांना मोठ्या प्रमाणावर त्रास देते. झाडावर भरपूर मोहोर येतो, फळधारणा देखील चांगली होते, पण काही दिवसांतच छोटे आंबे गळू लागतात. यामुळे उत्पादनात मोठी घट येते आणि शेतकरी निराश होतात.
या ब्लॉगमध्ये आपण आंबा गळण्याची कारणे, योग्य फवारणी, खत व्यवस्थापन आणि संपूर्ण व्यवस्थापन याबद्दल सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.
आंबा गळण्याची प्रमुख कारणे
1. पोषण तत्वांची कमतरता
आंबा झाडाला योग्य प्रमाणात पोषण न मिळाल्यास छोटे आंबे गळण्याची शक्यता जास्त असते. विशेषतः खालील घटकांची कमतरता असल्यास फळ गळ होते:
-
बोरॉन
-
कॅल्शियम
-
नायट्रोजन
-
पोटॅशियम
ही तत्वे फळांची वाढ आणि मजबुतीसाठी खूप महत्त्वाची असतात.
2. हवामानातील बदल
फुलोरा आणि फळधारणेच्या काळात हवामान स्थिर असणे आवश्यक असते.
जर खालील समस्या झाल्या तर आंबे गळतात:
-
अचानक तापमान वाढ
-
उष्ण वारा
-
पावसाची अनियमितता
-
जास्त उष्णता
3. पाण्याची कमतरता
मोहोर आल्यापासून फळे मोठी होईपर्यंत झाडाला नियमित पाणी लागते.
जर जमिनीत ओलावा कमी झाला तर:
-
झाड ताणात जाते
-
छोटे फळ गळतात
4. कीड व रोग
काही किडी आणि रोगांमुळे देखील आंबा गळ होतो.
महत्वाच्या किडी:
-
फुलकिडे (Thrips)
-
फळ माशी
-
मिलीबग
-
हॉपर
हे कीटक फुल आणि लहान फळांचे नुकसान करतात..
5. नैसर्गिक गळ
आंब्यामध्ये काही प्रमाणात गळ ही नैसर्गिक असते.
आंबा गळ तीन टप्प्यात होतो:
-
फुल गळ
-
मटार आकारातील फळ गळ
-
लहान फळ गळ
यातील काही गळ नैसर्गिक असतो पण जास्त प्रमाणात गळ होणे ही समस्या असते.
आंबा गळ थांबवण्यासाठी फवारणी
योग्य वेळेत योग्य फवारणी केल्यास 40–60% पर्यंत गळ कमी होऊ शकतो.
1. NAA फवारणी
Planofix (NAA 4.5%)
डोस:
1 ml / 4.5 लिटर पाणी
फवारणी वेळ:
मटार आकाराच्या फळांवर
फायदे:
-
फळ गळ कमी होते
-
फळ धरून राहतात
-
उत्पादन वाढते
2. बोरॉन फवारणी
औषध:
Solubor / Boron
डोस:
1 ग्रॅम / लिटर पाणी
फायदे:
-
फळांची मजबुती वाढते
-
गळ कमी होते
-
फळांची गुणवत्ता सुधारते
3. कॅल्शियम फवारणी
औषध:
Calcium Nitrate
डोस:
5 ग्रॅम / लिटर
फायदे:
-
फळ मजबूत होते
-
गळ कमी होते
4. सूक्ष्म अन्नद्रव्य फवारणी
Micronutrient mixture
डोस:
2 ग्रॅम / लिटर
यामुळे:
-
झाडाची वाढ सुधारते
-
फळ गळ कमी होते
कीड नियंत्रण फवारणी
1. थ्रिप्स नियंत्रण
औषध:
Spinosad 45 SC
डोस:
0.3 ml / लिटर
2. हॉपर नियंत्रण
औषध:
Imidacloprid 17.8 SL
डोस:
0.3 ml / लिटर
3. मिलीबग नियंत्रण
औषध:
Chlorpyrifos
डोस:
2 ml / लिटर
पाणी व्यवस्थापन
आंबा गळ कमी करण्यासाठी पाणी व्यवस्थापन खूप महत्वाचे आहे.
सूचना:
-
7–10 दिवसांनी पाणी द्या
-
ड्रिप सिंचन वापरा
-
झाडाभोवती मल्चिंग करा
फायदे:
-
जमिनीत ओलावा टिकतो
-
झाडाला ताण येत नाही
खत व्यवस्थापन
प्रत्येक आंबा झाडाला वर्षातून खालील प्रमाणे खत द्यावे.
सेंद्रिय खत
-
शेणखत: 20–25 किलो
रासायनिक खत
-
युरिया: 1 किलो
-
सिंगल सुपर फॉस्फेट: 2 किलो
-
म्युरेट ऑफ पोटॅश: 1 किलो
ही खते पावसाळ्यापूर्वी द्यावीत.
आंबा बाग व्यवस्थापन
1. छाटणी
झाडातील अनावश्यक फांद्या काढा.
यामुळे:
-
हवा खेळती राहते
-
रोग कमी होतात
2. तण नियंत्रण
झाडाभोवती तण वाढू देऊ नका.
तणामुळे:
-
अन्नद्रव्यांची स्पर्धा होते
-
उत्पादन कमी होते
. मल्चिंग
झाडाभोवती खालील पदार्थ वापरून मल्चिंग करा:
-
सुकलेले गवत
-
ऊसाचा पाचट
-
प्लास्टिक मल्च
यामुळे:
-
जमिनीतील ओलावा टिकतो
-
तापमान नियंत्रित राहते
आंबा गळ कमी करण्यासाठी महत्वाचे टिप्स
✔ योग्य वेळी फवारणी करा
✔ झाडाला नियमित पाणी द्या
✔ सूक्ष्म अन्नद्रव्ये द्या
✔ कीड नियंत्रण करा
✔ झाडाची छाटणी करा